ตย.สุภาษิตนฤทุมนาการ

กิจ ๑๐ ประการที่ผู้ประพฤติยังไม่เคยเสียใจ              

        ๏ บัณฑิตวินิจแล้ว                   แถลงสาร สอนเอย
            ทศนฤทุมนาการ                                  ชื่อชี้
            เหตุผู้ประพฤติปาน                              ดังกล่าว นั้นนอ
            โทมนัสเพราะกิจนี้                              ห่อนได้เคยมี             

ผู้รู้กล่าวถึง ๑๐ ประการ     ที่ผู้ประพฤติยังไม่เคยเสียใจ เพราะเป็นความประพฤติดีในไตรทวาร  (กาย วาจา ใจ) อันจะยังให้เกิดผลดีแก่ผู้ประพฤติเองและต่อสังคมส่วนรวม อันได้แก่           

 ๑.  เพราะความดีทั่วไป        

             ๏ ทำดีไป่เลือกเว้น                   ผู้ใด ใดเฮย
            แต่ผูกไมตรีไป                                     รอบข้าง
            ทำคุณอุดหนุนใน                                การชอบ ธรรมนา
            ไร้ศัตรูปองมล้าง                                  กลับซ้อง สรรเสริญ

การทำความดีนั้นไม่ควรเลือกกระทำกับผู้ใดผู้หนึ่ง ควรทำกับคนทั่วๆไป และทำความดีเพิ่มขึ้นด้วยความชอบธรรม จะได้ไม่มีศัตรูคิดร้าย จะมีก็แต่ผู้ยกย่องเชิดชู             

๒.   เพราะไม่พูดร้ายต่อใครเลย                        

                         ๏ เหินห่างโมหะร้อน               ริษยา
            สละส่อเสียดมารษา                             ใส่ร้าย
            คำหยาบจาบจ้วงอา-                            ฆาตขู่ เข็ญเฮย
            ไปหมิ่นนินทาบ้าย                               โทษให้ผู้ใด             

การอยู่ห่างไกลความหลงและความริษยาไม่พูดจากล่าวเท็จให้ร้ายผู้อื่น ไม่พูดอาฆาตใคร และไม่พูดนินทากล่าวโทษผู้ใด                        

๓.    เพราะถามฟังความก่อนตัดสิน                   

                     ๏ ยินคดีมีเรื่องน้อย                   ใหญ่ไฉน ก็ดี
            ยังบ่ลงเห็นไป                                      เด็ดด้วน
            ฟังตอบสอบคำไข                               คิดใคร่ ครวญนา
            ห่อนตัดสินห้วนห้วน                          เหตุด้วยเบาความ

การได้ยิน ได้ฟังเรื่องราวใดๆ มาไม่ควรจะเชื่อในทันที ต้องสอบสวนทวนความ คิดใคร่ครวญให้ดีก่อนที่จะตัดสินใจเชื่อ               

๔.    เพราะคิดเสียก่อนจึงพูด 

                           พาทีมีสติรั้ง                          รอคิด
                รอบคอบชอบแลผิด                             ก่อนพร้อง
             คำพูดพ่างลิขิต                                     เขียนร่าง  เรียงแฮ
                 ฟังเพราะเสนาะต้อง                            โสตทั้งห่างภัย   

ก่อนที่จะพูดสิ่งใดให้ตั้งสติให้รอบครอบก่อน เพราะการพูดดีก็เหมือนกับการเขียนที่มีการเรียบเรียงไว้แล้ว ทำให้เวลาฟังเกิดความไพเราะเสนาะหู และไม่เป็นภัยตัวผู้พูดด้วย        

๕.    เพราะอดพูดในเวลาโกรธ                        

               ๏ สามารถอาจห้ามงด                            วาจา  ตนเฮย
                ปางเมื่อยังโกรธา                                 ขุ่นแค้น
                หยุดคิดพิจารณา                                  แพ้ชนะ  ก่อนนา
                ชอบผิดคิดเห็นแม้น                              ไม่ยั้งเสียความ

การรู้จักหักห้ามตนเองไม่ให้พูดในขณะที่ยังโกรธอยู่โดยให้หยุดคิดพิจารณาว่าพูดแล้วจะเป็นฝ่ายแพ้หรือชนะ หรือพูดไปแล้วจะเป็นฝ่ายถูกหรือฝ่ายผิด หากไม่รู้จักยับยั้งแล้วละก็อาจทำให้เสียหายได้     

๖.     เพราะได้กรุณาต่อคนที่ถึงอับจน                                     

                   ๏ กรุณานรชาติผู้                     พ้องภัย พิบัติเฮย
            ช่วยรอดปลอดความกษัย                    สว่างร้อน
            ผลจักเพิ่มพูนใน                                  อนาคต กาลแฮ
            ชนจักชูชื่อช้อน                                   ป่างเบื้องปัจจุบัน

การมีความเมตตากรุณาและให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ที่ประสบภัย ทำให้เขารอดพ้นจากความทุกข์ยาก ผลที่ได้รับคือผู้คนจะพากันสรรเสริญทั้งในปัจจุบันและอนาคต            

  ๗.    เพราะขอโทษบรรดาที่ได้ผิด    

                         ๏ ใดกิจผิดพลาดแล้ว              ไป่ละ ลืมเลย
            หย่อนทิฐิมานะ                                    อ่อนน้อม
            ขอโทษเพื่อคารวะ                               วายบาด หมางแฮ
            ดีกว่าปดอ้อมค้อม                                คิดแก้โดยโกง

เมื่อกระทำการสิ่งใดผิดพลาดแล้ว ก็ควรลดความอวดดีลง และรู้จักกล่าวโทษเพื่อลดความบาดหมางลง ดีกว่าคิดหาทางแก้ด้วยความคดโกง                        

  ๘.    เพราะอดกลั้นต่อผู้อื่น     

                       ๏ ขันตีมีมากหมั้น                    สันดาน
            ใครเกะกะระราน                                 อดกลั้น
            ไป่ฉุนเฉียวเฉกพาล                             พาเดือด ร้อนพ่อ
            ผู้ประพฤติดั่งนั้น                                 จักได้ใจเย็น             

การมีความอดทนอดกลั้นต่อผู้ที่มาข่มเหงรังแก ไม่ฉุนเฉียวเหมือนคนพาล นี่แหละจักได้ชื่อว่าเป็นคนใจเย็น      

๙.     เพราะไม่ฟังคำคนพูดเพศนินทา

                           ๏ ไป่ฟังคนพูดฟุ้ง                    ฟั่นเฝือ
                 เท็จและจริงจานเจือ                             คละเคล้า
                คือมีดเที่ยวกรีดเถือ                              ท่านทั่ว  ไปนา
                ฟังจะพาพลอยเข้า                                พวกเพ้อรังควาน

การไม่ควรฟังคนที่ชอบพูดเพ้อเจ้อ มีข้อเท็จจริงบ้าง ไม่มีข้อเท็จจริงบ้าง  เพราะเปรียบเสมือนมีดที่กรีดหรือระรานคนทั่วไป      แล้วจะพาเราเข้าไปอยู่ในพวกพูดจาเหลวไหลไปด้วย

๑๐.เพราะไม่หลงเชื่อข่าวร้าย

          ๏ อีกหนึ่งไป่เชื่อถ้อย                 คำคน ลือแฮ                           

          บอกเล่าข่าวเหตุผล                      เรื่องร้าย         
          สืบสอบประกอบจน                       แจ่มเท็จ  จริงนา
          ยังบ่ด่วนยักย้าย                            ตื่นเต้นก่อนกาล              

การไม่ควรด่วนหลงหรือตื่นเต้นกับข่าวร้ายที่มีผู้นำมาบอก ควรสืบสาวเรื่องราวที่แท้จริงก่อน                     

                      ๏ ข้อความตามกล่าวแก้          สิบประการ นี้นอ
            ควรแก่ความพิจารณ์                            ทั่วผู้
            แม้ละไป่ขาดปาน                                โคลงกล่าว ก็ดี
            ควรระงับดับสู้                                    สงบบ้างยังดี

   ที่กล่าวมาทั้ง ๑๐ ประการนี้ แม้จะกระทำตามได้ไม่หมดทุกข้อ กระทำได้เป็นบางข้อก็ยังดี

ลักษณะดีเด่นของเรื่อง       โคลงสุภาษิตนฤทุมนาการนี้ มีลักษณะดีเด่น ดังนี้ คือ     

. ด้านการใช้ถ้อยคำภาษา จะเห็นได้ว่าภาษาในคำประพันธ์ทั้ง ๑๒ บทนี้ เป็นคำง่าย ๆความหมายชัดเจน ไม่มีคำศัพท์ที่ต้องแปล  และแต่ละบทกินความหมายลึกซึ้ง     

. ด้านการสั่งสอน เป็นคำประพันธ์ที่สอนให้ปฏิบัติในเรื่องที่ใกล้ตัว    และไม่ได้ยากเย็นในการปฏิบัติ เช่น การระวังคำพูด การรู้จักฟัง รู้จักอดกลั้น ถ้าหากปฏิบัติได้ก็เป็นที่แน่นอนว่าผู้ปฏิบัติจะไม่มีวันเสียใจ

    คติข้อคิดที่ได้

๑. มนุษย์ควรรู้จักอดทนอดกลั้นและไตร่ตรองให้รอบคอบก่อนพูดหรือทำสิ่งใด   ดังคำกล่าว     “พาทีมีสติรั้ง รอคิด” ในยามโกรธให้ระงับวาจา ใช้ปัญญาไตร่ตรอง
๒. การพูดถึงสิ่งสำคัญควรงดการพูดคำหยาบ พูดส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นเพราะผลร้ายอาจจะกลับมาสู่ตัวเองได้
๓. ไม่ควรฟังคำเท็จหรือคำนินทา ไม่หลงเชื่อสิ่งง่ายๆ ควรพิจารณาก่อนตัดสินเรื่องใด
๔. เมื่อผจญกับคนที่มาเกะกะระรานให้อดกลั้น     อย่าโต้ตอบและควรทำดีผูกไมตรีกับทุกคนโดยไม่เลือกชั้นวรรณะ

      สรุปข้อคิดที่ได้จากโคลงสุภาษิตนฤทุมนาการกิจ ๑๐ ประการที่ผู้ประพฤติยังไม่เคยเสียใจ 

กายกรรม

๑. ทำความดีทั่วไป

๒.ไม่ฟังคำพูดเพศนินทา

๔.ถามฟังความก่อนตัดสิน

๘.  ได้กรุณาต่อคนที่ถึงอับจน          

วจีกรรม

๓.    ไม่ได้พูดร้ายต่อใครเลย

๕.  งดพูดในเวลาโกรธ

๖.   ขอโทษบรรดาที่ได้ผิด

มโนกรรม

๗   คิดเสียก่อนจึงพูด

๙.   ความอดกลั้นต่อผู้อื่น

๑๐.  ไม่หลงเชื่อข่าวร้าย

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s